YILDIZLARIN SINIFLANDIRILMASI

n   Yıldızlar, tayfları ve sıcaklıkları ile sınıflandırılır. Yedi ana yıldız tipi bulunur.

n   Bu yıldızlar,sıcaklık düzeyleri azalacak şekilde şöyle sıralanır:

n   O,B,A,F,G,K ve M dir.

n   O ve B yıldızları nadir yıldızlar olup çok parlaktırlar. M yıldızları yaygın ama sönüktür.

n   Ve her biri kendi içerisinde de 0 ile 9 dan alt sınıfa ayrılır.

 

 

Hertzsprung-Russell Diyagramı, yıldızların(yüzey sıcaklıklarının yayılım çizgileri) renklerinin ve parlaklıkları(esas parlaklıkları veya mutlak büyüklükleri) işaretlenmiş bir grafiktir.    

 

Üzerinde, Astronomlar tarafından,  yıldızların renk, sıcaklık, mutlak parlaklık, yayılım çizgileri ve evrim aşamaları işaretlenmiştir.    

 

 

 

…Yandaki diyagram 3 farklı yıldız çeşidini gösterir:

 

n   Çoğu yıldızlar, Güneş dahil, hidrojen’i helyum’a  nükleer füzyonla dönüştürerek yakarlar. Bu yıldızlar parlak ve çok sıcaktır. 

 

n   Yıldızlar da ölürler, dev ve süperdevler gibi. (Anakolun yukarısındadırlar.) Bu yıldızlar mevcut hidrojenlerini tüketirler ve çok yaşlıdırlar. Dış tabakaları büyürken çekirdekleri küçülür ve bu yıldızlar en sonunda patlarlar. Kütlelerine bağlı olarak  gezegenimsi nebula, süpernova, beyaz cüce, nötron yıldızı veya karadelik oluşur.

 

 

n   Daha küçük yıldızlar( kendi Güneşimiz gibi) en sonunda sönük beyaz cüce olurlar. (Sıcak,beyaz,sönük yıldızlar). Bunlar Anakol’un altındadırlar. Bu parlak sıcak yıldızlar nükleer yakıtlarını tüketip en sonunda soğuk, karanlık siyah cüce olurlar.

 

   YILDIZLARIN TAYFSAL SINIFLAMASI

n   O-tayf tipi yıldızlar: Mavi renkli ışınım yayarlar. Yaklaşık sıcaklıkları 25.000K°’in  altındadır. Ortalama kütleleri yaklaşık Güneş Kütlesinin 60 katıdır. Ortalama yarı çapları Güneş’inkinin 15 katı, ortalama mutlak parlaklıkları ise 1.400.000 katı olmaktadır.

                  Temel karakteristik özellikleri ise; sürekli UV soğurma veya iyonize olmuş helyum(HI) parlak salma çizgileri bulunmaktadır.

 

                Örnek olarak “10 Lacertra” yıldızını  verebiliriz.

n   B-tayf tipi yıldızlar: Mavi renkli ışınım yayar. Yaklaşık sıcaklıkları 11.000-25.000K°

   arasındadır. Ortalama kütleleri Güneş Kütlesinin yaklaşık 18 katıdır. Ortalama yarı çapları Güneş’inkinin 7 katı, ortalama mutlak parlaklıkları ise 20.000 katı olmaktadır.

                  Temel karakteristik özellikleri ise yüksek miktarda nötr helyum(HII) çizgileri mevcuttur.

        Örnek olarak “Rigel” ve “Spica” verilebilir.

n   A-tayf tipi yıldızları: Mavi renkli ışınım yayar. Yaklaşık sıcaklıkları 7.500-11.000K° arasındadır. Ortalama kütleleri yaklaşık Güneş Kütlesinin 3,2 katıdır. Ortalama yarı çapları Güneş’inkinin 2,5 katı, ortalama mutlak parlaklıkları ise 80 katı olmaktadır.

                  Temel karakteristik özellikleri ise; A0 yıldızları için güçlü Hidrojen çizgileri, diğer A yıldızlar için de azalan bir özellik gösterir.

                Örnek olarak ise “Sirius” ve “Vega” yıldızları verilebilir.Bunlarda kendi için de; A0= Vega, A2= Sirius, A7= Altair  diye ayırabiliriz.

n   F-tayf tipi yıldızları: Mavi-beyaz renkli ışınım yapıp yaklaşık sıcaklıkları 6000-7.500K°   arasındadır. Ortalama kütleleri yaklaşık Güneş kütlesinin 1,7 katıdır. Ortalama yarı çapları Güneş’inkinin 1,3 katı ortalama mutlak parlaklıkları ise 6 katı olmaktadır.

                  Temel karakteristik özellikleri ise; CaII soğurma çizgileri ve göze çarpan metal çizgileri mevcuttur.

                Örnek olarak ise “Canopus” ve “Procyon” yıldızları verilebilir.

n   G-tayf tipi yıldızları: Beyaz-sarı renkli ışınım yapıp yaklaşık sıcaklıkları 6000-7.500K°  arasındadır. Ortalama kütleleri yaklaşık Güneş Kütlesinin 1,1Katıdır. Ortalama yarı çapları Güneş’inkinin 1,1 katı, ortalama mutlak parlaklıkları ise 1,2 katı olmaktadır.

                  Temel karakteristik özellikleri ise; nötür metal atomları ve iyonların soğurma çizgileri(1kez iyonize olmuş Ca) bulunmaktadır.

                Örnek olarak ise “Güneş” ve “Capella” yıldızları verilebilir.

 

n   K-tayf tipi yıldızları: Turuncu-kırmızı renkli ışınım yapıp yaklaşık sıcaklıkları 3500-5.000K°    arasındadır. Ortalama kütleleri yaklaşık Güneş Kütlesinin 0,8 katı’dır. Ortalama yarı çapları Güneş’inkinin 0,9 katı, ortalama mutlak parlaklıkları ise 0,4 katı olmaktadır.

                  Temel karakteristik özellikleri ise; metal çizgileri ve bazen de sürekli mavi çizgiler gösterirler. Kütle ve hacimleri çok küçüktür.

                Örnek olarak ise “Arcturus” ve “Aldebaran” yıldızları verilebilir.

 

n   M-tayf tipi yıldızları: Kırmızı renkli ışınım yapıp yaklaşık sıcaklıkları 3500K° arasındadır. Ortalama kütleleri yaklaşık Güneş Kütlesinin 0,3 katıdır. Ortalama yarı çapları Güneş’inkinin 0,4 katı, ortalama mutlak parlaklıkları ise 0,04 katı olmaktadır.Çok sönüktürler.

                  Temel karakteristik özellikleri ise;Titanyum oksit’in bazı moleküler bantlarını bulundururlar.

                Örnek olarak ise “Betelgeuse” ve “Antares” yıldızları verilebilir.

 Yerkes Mutlak Parlaklık Sınıflandırması
(William Wilson Morgan ve Philip Kenan)

Tipi

Yıldız

Ia

Süper parlak

Dev Yıldızlar

Ib

Az Parlak

Dev Yıldızlar

II

Parlak Devler

III

Devler

IV

Alt Devler

V

Anakol Yıldızları

(cüce yıldızlar)

VI

Alt cüceler

VII

Beyaz cüceler

Luminosity:

 

        Işınım gücü olarak adlandırabiliriz; bir yıldızın veya galaksinin toplam parlaklığı olup bir saniyede yaydığı toplam enerji miktarıdır.

   (Elektromanyetik ışımaların tüm dalga boyları dahil) 

 

Anakol Yıldızları: Hertzsprung-Russell Diyagramında Merkez bant yıldızlarıdır. Bu yıldızların enerjileri, Hidrojen’i Helyum’a nükleer füzyon ile dönüştürülür. Yıldızların büyük çoğunluğu (yaklaşık%90) Anakol Yıldızlarıdır. Sıcak ve parlak yıldızlardır.

Güneşimiz tipik Anakol Yıldızındandır.

 

Cüce Yıldızlar: Nispeten küçük yıldızlardır. Bizim Güneşimiz bir cüce yıldızdır.

Sarı Cüceler: Anakol Yıldızı olup küçüktürler. Bizim Güneşimiz Sarı Cücedir.

Kırmızı Cüce: Kırmızı Cüceler, Soğuk , küçük ve sönük bir Anakol Yıldızıdır.  Bunların yüzey sıcaklıkları yaklaşık 4000Kº altındadır. Kırmızı Cüceler çok yaygın bir yıldız tipidir. Proxima Centauri bir Kırmızı cücedir.

 

Kırmızı Devler: Bir kırmızı dev oldukça yaşlı bir yıldız olup, yüzey sıcaklıkları 6,500Kºaltında olup sönükleşirler. Normalden yaklaşık 100kez daha bir çapa sahiptir. Kırmızı devleri düzenli turuncu rengi verir. Betelgeus Kırmızı bir cücedir. Güneşin Kütlesinin 20 katına, Güneşin yaklaşık 14,000 katı parlaklığında ve yaklaşık dünyadan 600 ışık yılı uzaktadır.

Mavi Devler: Mavi bir dev, büyük ve çok sıcak mavi yıldızdır. Anakolun bir dalıdır. Helyum yakarlar.

Süper Devler: Bilinen en büyük Yıldız çeşididir. Bazıları hemen hemen bizim tüm Güneş sistemimiz kadardır. Betelgeus ve Rigel Süper Devlerdir. Bu yıldızlar nadir olup öldükleri zaman Süpernova ve Karadelik olurlar.

 

Yıldızların oluşum evreleri hakkında bilgi içeren sunumu görmek için TIKLAYINIZ:::

 

ANA SAYFA